opdrachten.jpg

Framing: als het gaat schuren, komen de verhalen

“Een musical over een man, die zich kapot drinkt. Daar komen mensen niet voor. Hazes vanuit het perspectief van zijn vrouw was nieuw. Haar verdriet. De vertwijfeling. De liefde voor hem. Dat voelen mensen.”

Heerenveen, twee jaar geleden
Joop van den Ende vertelt over het ontstaan van zijn musical ‘Hij gelooft in mij’. In een experimentele setting: docutheater. Amusement met een inhoudelijk karakter. Hij zit op het toneel in het Posthuistheater met twee interviewers en een andere gast uit de wetenschap.

Joop: “Alles is framing. Ik draai een thema net zo lang rond totdat er vanuit een bepaalde hoek spanning ontstaat. Als het gaat schuren, gaan verhalen ontsnappen. En daar moet ik zijn.”

“Framing?”
Ik had de term nog nooit zo gebruikt. Wikipedia geeft aan dat het begin 21e eeuw in het Nederlands terecht is gekomen.

Betekenis: overtuigingstechniek in communicatie. Je vergroot dingen uit zodat daar vol de aandacht op valt. Hiermee dring je een bepaald inzicht of mening aan de ontvanger van de boodschap op.

En opeens…
… moest ik hier afgelopen dinsdag weer aan denken. Toen ik wilde doortrekken. Na het handen wassen toch maar een foto genomen. Iets in me zei dat hier meer in zat.

Watercloset

Watercloset
Het kan met twee liter. Waarom dan met vier? Als hier had gestaan “Denk aan het gebruik van water!”, was de boodschap anders binnengekomen. Framen in het klein, kan dus ook. De plakkende facilitaire medewerker heeft meer talent dan hij misschien weet. Hier zou meer waardering voor moeten zijn.

Ik ga op zoek naar voorbeelden om de lengte en breedte van framen te verkennen.

Glijdende schaal van oorlogsheld
Sir Arthur ‘Bomber’ Harris was verantwoordelijk voor de bombardementen op Duitse steden. Deze kostten een half miljoen Duitse burgers het leven. Kijk je alleen naar die feiten dan zou je kunnen concluderen dat hij een oorlogsmisdadiger is. Maar de context 1942-45 maakt hem tot oorlogsheld. In een interview 30 jaar later zegt hij: “Ik zou het zo weer doen.” In die latere context werd daar niet door iedereen hetzelfde over gedacht.

Nederland kan het weer!
Een schoolvoorbeeld van mislukt framen is de VOC mentaliteit van minister-president Balkenende. In 2006 bracht hij die op bij de Algemene Beschouwingen. Hij wilde trots en zelfbewustzijn aanspreken. Maar oogstte onbedoeld nadruk op onderdrukking en uitbuiting.

canstockphoto6511262

Ja, ook weer…
… de top van ABN AMRO overtrad geen wettelijke regels door zichzelf €100.000 extra salaris te geven. Maar de publieke opinie trok een rode vlag. En de angel lijkt nog steeds niet uit deze verontwaardiging getrokken. Magertjes toegeven dat de reactie van de samenleving is onderschat. Dat kan een veenbrand worden. Omdat de frame van het pluche onvoldoende aansluit bij de realiteit van (potentiële) klanten.

Een paraplu voorbeeld
Deze week stond het initiatief ‘Werkverkenners’ in de krant. Een programma dat trends en dagelijkse praktijk op de arbeidsmarkt verbindt. Hiermee krijgen allerlei initiatieven een gezamenlijk passe partout. Ontstaat er een smeltpot aan ideeën. En worden patronen sneller herkenbaar.

Waar sta jij?
Als we aan het werk zijn, zijn we vooral bezig met dingen juist te doen. Maar we geven minder aandacht aan de context waarin. De betekenis van ons doen. En de kleur in onze interactie.

Blijf jij in de concrete situatie hangen? Of belicht jij wel een stuk van het grote plaatje? Neem je dan ook je eigen kleur mee?

canstockphoto16614100

Niet juistheid, maar wijsheid
Het mooiste vind ik om antwoorden te krijgen van wie je dat het minst verwacht. Dat vergt wel meer ruimte voor eigen regie om dingen te kunnen framen.

Nu weet ik ook waarom ik die foto heb gemaakt. Die getuigt niet van juistheid. Maar van wijsheid.

Vele redenen waarom het niet past
Ik zie in mijn praktijk veel situaties langskomen waar aan het frame gesleuteld kan worden. Soms hangt alleen het lijstje scheef. Maar de lijst kan ook te groot zijn voor het plaatje. Of beiden kleuren misschien niet bij elkaar.

Onze neiging is vaak om het plaatje dan maar te gaan veranderen. Maar dat kost vaak veel tijd.

Terug naar Van den Ende
“Als je het maar goed framet, is eigenlijk alles een verhaal. Het gaat erom dat je een ander hierin mee kan nemen. En dan is het de kunst om net dat paadje te gebruiken dat nog niet is platgelopen.”

Wie nog meer?
Wie weten die nieuwe paden voor je te vinden? Dat zijn degenen die nog niet in de worstmachine hebben gezeten. Of niet afgericht zijn door het systeem. Die nog wild durven te denken.

Deze anders-gekleurden hoeven geen vaste stek te krijgen. Maak gelegenheidscoalities met ze. Om het bloed een andere kant op te laten stromen.

Leren houdt nooit op
Als souffleur doe ik dat vaak bij mijn klanten. Ik laat dingen zien waar ik me over verbaas. Hebben we wat beet. Dan doe ik voor hoe het anders kan. Daarmee kunnen zij verder gaan experimenteren.

Zo ook een workshop “Geef je boodschap zakelijk weer” voor kunstdocenten. Om zichzelf in de zakelijke wereld als gesprekspartner neer te zetten. Prachtig om de rollenspellen ook met een cabaretier voor te doen. En zelf die brug eerst ook te moeten nemen.

Mijn droom…
Mijn droom is een zaal vol met witte en blauwe T-shirts. De witte zijn de creatievelingen. En de blauwe de rationelen. De witten moeten gaan leren om hun boodschap zakelijk over te brengen. En de blauwen juist met creatieve verbeeldingskracht.

canstockphoto21709037

Dan kun je mooie koppels maken om te experimenteren en te leren. En ze zijn meteen aan het netwerken om te kijken of concrete aanleidingen bestaan.

… ook jouw droom?
Zie jij daar heil in? En zou jouw bedrijf daar host voor willen zijn? Neem dan contact met me op door hier te klikken. Ik ga het organiseren. Maarten Berg, de cabaretier komt zeker ook mee.

Hopelijk tot binnenkort!

Britta Bouma – Hidden Values