opdrachten.jpg

Human Resources 10.0: Red ons van onze afvinklijstjes!

In mijn kennissenkring wordt een diner georganiseerd voor een goed doel. We zitten met z’n twintigen in de werkkamer, voorheen garage. Het voorgerecht wordt afgeruimd. Miriam, de dame tegenover me, legt uit wat voor werk ze doet.

Inbreken in de spreekkamer
“Wij willen dat onze mensen zichzelf weer meenemen in de spreekkamer. Zodat klanten zich niet een afvinklijstje voelen, maar oprechte interesse ervaren. Ik bedenk interventies om hier mentale ruimte voor te creëren. Deze interventies vergroot ik uit. Fysiek en virtueel.”

Muziek als voorbeeld
“Vroeger dacht ik dat ik niet kon dansen. Ik kon geen maat houden. Tot het moment dat ik de muziek mijn lijf liet binnenkomen. Toen ging het stromen. Dat gevoel kwam weer boven. Een paar maanden geleden. Op Amsterdam CS zat iemand piano te spelen. Ik ben op een bankje gaan zitten om het in mij op te nemen. Mijn energieniveau schoot omhoog.”

Piano

“En ’s avonds zag ik dat de conducteur daar ook door was aangestoken. Het vertrek werd met een klassiek deuntje in beweging gezet. En iedereen in de trein kreeg een persoonlijke opsteker. Meteen een heel andere sfeer in de trein. Mooi toch!”

Vechten tegen de bierkaai?
Onze tafelgenoot Kees, nuchtere zakenman, kijkt haar lachend aan en zegt:

‘Nobel dat jouw bedrijf daar geld voor beschikbaar stelt. Maar als ik het van een afstand bekijk, is dat wel een beetje de wereld op zijn kop. Jij gaat met leuke programma’s veranderen waar managers en personeelsadviseurs niet in slagen. Mensen weer opnieuw leven inblazen. Dat gaat nooit werken.’

Hek eromheen en je krijgt schapen
“Wij moeten in de zakelijke dienstverlening een kanteling maken. De afgelopen jaren hebben we onze mensen klein gemaakt met taken en checklists. De pendule komt terug. De realiteit van nu laat zich niet meer vangen in strakke processen. Binnen ruimere kaders mogen weer eigen afwegingen gemaakt worden.”

“Maar onze mensen pakken die autonomie niet op. Terwijl ze vroeger snakten naar ruimte om meer betekenis te geven. Dat wil ik veranderen. Als we maar 1% meer bezieling krijgen, verdwijnt mijn salaris in het niet. Dus waar hebben we het over?”

Kees zwijgt.

En ik haak aan: ‘Waarom doe je dit? Het lijkt me een eenzame opdracht.’

Frisse lucht
“Ik heb deze handicap zelf ook ervaren. In deze rol komen twee dingen samen. Mijn eigen pad om zuurstof te blijven vinden in deze corporate omgeving. En het uitvergroten daarvan om anderen ook de weg te wijzen. Daar zijn geen vastomlijnde kaders voor. De uitwerking is voor ieder individu anders.”

Brandweer

Vlak voor het hoofdgerecht schuiven de mannen twee plekken op naar links. Kees legt meteen een paar stoelen verderop de volgende baksteen op tafel. Wij vervolgen ons gesprek.

Weer andere sores terug
‘Je bent net begonnen. Ben je jezelf al ergens tegengekomen?’

“Nou, eigenlijk meteen al. Mijn creativiteit laat zich moeilijk vangen. De ene keer stroomt de emmer meteen vol. En de andere keer moet ik wringen om een bodempje te krijgen. Het is net of mijn bakje met creativiteit niet altijd onder het kraantje staat waaruit ik wil tappen. Dat zou ik graag anders willen.”

Wat gebeurt er in onze rechter hersenhelft?
Dirk-Jan, onze nieuwe tafelgenoot mengt zich in het gesprek. Hij blijkt neuroloog te zijn:

‘In jouw omgeving domineert heel duidelijk de linker hersenhelft. En je creativiteit komt uit de rechter. Willen jullie weten hoe het daar werkt?’

‘We weten niet precies wat er gebeurt aan de rechterkant. Het is een soort netwerkmachine die continu met “klinkt als, lijkt op” tegelijk vermenigvuldigt en deelt. En opeens is er een kristalhelder antwoord gebaseerd op bepaalde patronen. Geen touw aan vast te knopen hoe dat antwoord tot stand gekomen is.’

En links?
‘Heel anders is het aan de linkerkant. Dat is een database met logische verbanden. Maar verbanden tussen veel disciplines overvoeren de denkcapaciteit. Dan haal je er teveel bij. Met te veel variabelen kan het rechterbrein geen model meer maken.’

Brein links en rechts

En samen?
‘Maar alles heeft wel met alles te maken. De linkerkant denkt. De rechterkant ordent, schoont op en maakt de synthese met de rationele kant. Zo ontstaat er weer ruimte om te denken en verder te associëren.’

‘Links en rechts horen dus bij elkaar. Ze moeten gelijkwaardig worden gebruikt. Anders gaan mensen op een gegeven moment scheef hangen.’

Slachtoffer van amputatie
‘Stukje bij beetje staan we toe dat we de rechterkant van ons brein amputeren. Op de kleuterschool horen we “binnen de lijntjes kleuren!” en “de baard van Sinterklaas is niet blauw”. Op de lagere school slikken we “het antwoord is niet zoals we hadden afgesproken”.’

‘Je kan goed schroeven en boren. En daar kan je de wereld mee in. Maar nu moet je er over kunnen schrijven. En zelfs in het Engels over kunnen spreken. De doeners leren we om stil te zitten. En de denkers leren we om niet meer emotioneel te zijn.’

Plakje voor plakje
‘Op de middelbare school worden we afgerekend met rendementsdenken: examentrainingen verdrukken het echte onderwijs. En in het hoger onderwijs is het niet anders.’

‘En dan komen ze in een geordende wereld werken. Zoals bij jullie. Werkelijk overal zijn regels voor. Discipline voor alles. De cognitieve kant is volledig verzwaard met structuur. Als ik nou artistiek of muzikaal talent heb? Dan heeft dat in die structuur geen waarde meer. Omdat er geen tegenhanger is die voor de emotionele of kunstzinnige zaken opkomt. De balans is weg.’

Verf

Advies
“Dirk-Jan, hoe pak ik dit effectief aan? Wat adviseer je me?”

Onverdacht wakker maken
‘Gun mensen de ruimte. Creëer zoveel mogelijk context. En ontdooi mensen met creatieve uitingen. Dan komen associaties weer op gang.’

‘Maak sprookjes voor volwassenen. Die laten ruimte voor het individu om eigen interpretaties te maken. Metaforen zijn mooie kapstokken voor eigen ideeën. Maar vooral ook voor nieuwe ideeën. Dan krijg je weer een expanderend systeem. In plaats van een reeks met zich eindeloos herhalende dingen.’

Wijsheid van onderaf laten stromen
“Dat sluit helemaal aan op hoe ik het wil doen. Vernieuwing van onderaf. Onderin onze organisatie zit de wijsheid waar klanten bij gebaat zijn. De taal die mensen daar spreken moet stollen tot beelden en woorden. Dat is de taal van het hart.”

“Dan ontmoeten mensen elkaar weer. Verbinden gelijkgestemden. En bundelen krachten. De katalysator van de omslag zijn we zelf.”

Verbinding

Gevonden voorwerpen
Bij het naar buiten gaan schiet ik Miriam aan:
‘Kees maakte daarnet wel een relevante opmerking. Wie is volgens jou eigenaar van het probleem dat jij probeert op te lossen?’

“Tja, vanuit de organisatie komt dat pas bij elkaar bij de CEO. De afwachtende houding zit nu in de cultuur van de organisatie.”

De bal van HRM?
‘Ligt hier geen taak voor Human Resource Management? Die gaan toch over de manier waarop de organisatie haar medewerkers inzet, stimuleert en ontwikkelt? Om haar strategie en beleidsdoelstellingen te realiseren.’

“Op zo’n HRM afdeling zou ik wel graag willen werken.”

Release 10.0
Ken jij goede voorbeelden van ‘state of the art’ HRM? Mail ze me britta@hiddenvalues.nl

HRM 10.0 dat invloed claimt hoe werk gedaan wordt. HRM dat balt met ICT en Facility Management. HRM als tegenhanger van structuur die voor emotionele en kunstzinnige zaken opkomt. En de balans in het werk herstelt. Zodat medewerkers zich weer mens voelen. En zij klanten weer als mensen tegemoet kunnen treden om in hun (emotionele) behoeften te voorzien.

Wat zou dat mooi zijn! Dan kunnen de afvinklijstjes eindelijk naar de sloop. En ingeruild worden voor speeltuinen vol toegevoegde waarde.

Britta Bouma – Hidden Values