opdrachten.jpg

Koester problemen in plaats van snelle oplossingen

“Liefde voor wijsheid, wijsbegeerte, is lange tijd gekaapt geweest door oude mannen,” zegt dertiger Alexandra Bronsveld. Vanuit het Centrum Kinderfilosofie Nederland geeft ze een presentatie in onze Rotaryclub: ‘Filosoferen met kinderen’.

“Het enige dat nodig is om te filosoferen is het vermogen om je te verwonderen. Bij verwondering ontmoet je eigen kader een nieuw kader, dat van een ander. Vaak gebeurt er ook iets fysieks. Heel even is er een zwevende toestand.”

canstockphoto2920397

Kinderen doen…
Alexandra toont een deel van de Noorderlicht-aflevering ‘De rede van het kind’. En vraagt ons: “Wat valt jullie op aan de kinderen die in gesprek gaan?”

De kinderen geven antwoord op de vraag: “Loopt er een kopietje van jezelf rond op deze wereld?” Na een aantal antwoorden vraagt de juf door: “Maar als je gekopieerd wordt, wie ben je dan zelf? En wat hoort daar allemaal bij?” Er ontstaat een hele discussie over gedachten. Zijn jouw gedachten nog van jou, als je ze vergeten bent?

…het volwassen oog ziet
Wat ons opvalt is dat ze echt gezamenlijk aan het onderzoeken zijn. Ze vullen elkaar aan. Ze nemen allemaal de tijd om hun woorden te vinden. Gaan niet in discussie. En accepteren de invalshoek van de ander.

canstockphoto7141627

In hun gesprek raken ze grote begrippen als eigendom en identiteit. Zonder dat ze er erg in hebben, zeggen ze hele wijze dingen. Alexandra ziet dat we onder de indruk zijn hoe volwassen de kinderen met elkaar communiceren.

“Deze kinderen hebben eerst geleerd hoe je filosofeert. Dit is een geoefende groep.”

Reflectie
Een paar dagen later komt het begrip ‘zwevende toestand’ bij een kop koffie terug. Wanneer heb ik dat gevoel? Steeds vaker. Ik weet niet of dat aan mij of mijn omgeving ligt. Verwonder ik mezelf meer? Of is er meer om je over te verwonderen?

Ik hoor het jongetje in de documentaire weer zeggen: “Als je alleen bent, moet je wel een hele goede filosoof zijn. Want dan moet je ook kunnen bedenken wat een ander zou zeggen.”

Agenda
Dat verwonderen gebeurt inderdaad bijna altijd in gesprek met iemand anders. Ik kijk in mijn agenda. In welke gesprekken kwam dat voor?

Ik heb wel een paar leuke voorbeelden:

canstockphoto14662742

1. Van kosten naar hefboom
Vanwege mijn betrokkenheid bij een lokale munt, werd ik geïntroduceerd bij een bedrijf dat al jaren communities met een lokale munteenheid opzet. Het kader van mijn gesprekspartner is meer een botsauto met de mijne:

“De incassokosten die een bedrijf kwijt was voor te late betaling van hun diensten, zetten wij geleidelijk om in beloning voor mensen die wel op tijd betalen. Die beloning betalen wij uit in een lokale munt die bij lokale bedrijven kan worden besteed.”

Die incassokosten waren meer dan een miljoen euro! Daar kun je heel wat lokale muntjes voor uitdelen, waardoor ook andere dingen gaan rollen.

2. Skypegesprek via Linkedin oproep
Een paar studenten doen een opdracht voor hun universiteit. Ze moeten een dag organiseren waarin ze een bedrijf helpen bij een organisatieverandering. Het eindproduct moet een aantal handvatten opleveren waar de organisatie mee geholpen is. Een mooi voorbeeld hoe bedrijfsleven en onderwijs de handen ineenslaan.

canstockphoto7837997
De studenten willen hulp bij de interventies op die dag. Zonder op de details in te gaan, komen we erachter dat ze met een incomplete en zelfs tegenstrijdige vraagstelling op pad zijn gestuurd. Dan gebeurt er iets interessants. Een van de studenten vertelt: “Ik denk dat er wel een brug te maken is. Als we het nou zo doen…” De ander zegt: “Ik ben heel blij, het zet me aan het denken. Ik had al eerder het gevoel dat het niet klopte. Maar niemand zei er iets over.”

Ik zie de een heel erg in het hoofd schieten. De ander hangt opgelucht achterover. Ze zijn in verwarring. Ik geef hen terug wat ik op mijn scherm zie. Ze moeten lachen.

“Jullie zijn goed bezig! En jullie zijn al in je opzet om te leren geslaagd. Waar het schuurt is het juist interessant. Dit is ook wat er in dat bedrijf gebeurt. Daar haken mensen om dezelfde reden af. Nu is het weer licht. Misschien is het een idee om dit inzicht als intro op jullie bijeenkomst te delen.”

canstockphoto4093125

3. Een boom opzetten
We eten bij een paar goede vrienden. Hij deelt een aantal observaties nu zijn zoon is gaan studeren en vraagt wat wij van zijn theorie vinden:

“Volgens mij missen de huidige studentenverenigingen iets heel essentieels. Goede voorbeelden van reflectie. Vroeger had je ouderejaars die dingen op scherp zetten, relativeerden en dingen weer in perspectief brachten. Het lijkt wel of tegenwoordig het middel het doel is geworden. Ontgroenen lijkt geen context meer te hebben. Wat vinden jullie?”

Mijn kader ontmoet zijn kader. “Interessant. Ik zie dat ook in andere verbanden. De weefdraadjes worden steeds losser en zijn gemakkelijker scheef te trekken. Dan wordt het steeds belangrijker waar je als individu staat. Het komt aan op de individuele verbinding tussen draadjes.”

canstockphoto11161305

‘Better, faster and … stronger?’
We moeten van alles. Overal lees je dat we creatiever moeten worden. We moeten onszelf opnieuw uitvinden. Ondernemender zijn. Liefst met verdienmodel. En hoe disruptiever, hoe beter. Het lijkt wel of alles overhoop moet. Hoe dat moet? En wat dat met je doet? Daar lees je weinig over.

Je ziet in iedere presentatie Uber, AirBNB en Facebook terugkomen. Intellectueel zijn dit soort voorbeelden heel aansprekend. En de analyses daarnaar ook. Maar misschien is de vergelijking met initiatieven die het niet gered hebben interessanter.

Relax
Gewoon wat filosoferen klinkt een heel stuk rustiger. Alexandra heeft me gerustgesteld. Als er ruimte is om te filosoferen, ontstaat vanzelf tweecomponenten denkkracht:
– Creatief: nieuwe antwoorden op vragen die we nog niet bedacht hadden.
– Analytisch: klopt het wel?

Het is me helemaal helder
Voor bovengenoemde kinderen was het normaal om grote vragen te beantwoorden. Hapje voor hapje proeven ze wat ze ervan vinden. Wat ze vinden voelen ze ook. Als volwassene moet ik daar mijn best voor doen. Als goed functionerende volwassene in een bancair systeem stelde ik geen vragen meer als ik het gevoel had “hier klopt ergens iets niet”.

Doordat ik nu meer heen en weer pendel tussen verschillende soorten organisaties, kom ik in de ruimte daartussen terecht. Precies in die ruimte is plaats voor verwondering. Daar kom ik natuurlijk meer tegen. Mijn eigen onvervulde verlangens van vroeger bijvoorbeeld. En ook … mijn eigen weerstanden. Maar gek genoeg zitten daar ook antwoorden.

canstockphoto17466879

Jong gedaan, oud weer geleerd
De ‘grote mensen’ systemen belonen filosofische opmerkingen niet. Die worden als lastig ervaren. Ze brengen ons uit balans omdat er geen duidelijke antwoorden zijn.

Oefening baart kunst. Zit er ook een probleem bij jou in de kamer? Dan zit de oplossing er ook! Nodig iemand uit en ga op zoek. Doe een oproep op Linkedin. Of mail me rechtstreeks op britta@hiddenvalues.nl; dan maken we een afspraak. Ik beloof je een langzame, concrete oplossing!